سقف تیرچه بلوک چیست و چه مزایا و معایبی دارد؟
فهرست مطالب
سقف تیرچه بلوک به عنوان یکی از رایجترین سقفها در ایران شناخته میشود. از آنجایی که این سقفها در ایران، نسبت به سایر از مزایای ویژهای برخوردارند، بنابراین طرفدار زیادی هم دارد. البته در کنار مزایا، معایبی نیز دارد. این مسئله سبب میشود، اجرای سقف بلوک در برخی از پروژههای ساختمانی دچار محدودیت شود. ناگفته نماند، در میان انواع سقفها، این سقف متداول و مقرون به صرفهترین نوع است. اما سقف تیرچه بلوک چیست و به چه سقفی گفته میشود؟ مزایا و معایب این سقف چیست؟ در ادامه با سقف تیرچه بلوک و کاربرد آن به طور دقیقتری آشنا میشویم.
برای اطلاع از قیمت تیرچه و خرید بر روی لینک زیر کلیک کنید.
سقف تیرچه بلوک چیست ؟
تیرچه و بلوک، نوعی دال یکطرفه محسوب میشود. همانطور که از نام این سقف پیداست، شامل دو جزء تیرچه و بلوک است که توسط بتن پوشش داده میشود. در واقع تیرچه از یک پایه سفالی یا بتنی تشکیل میشود. بلوک نیز سفال است. لازم به ذکر است امروزه به منظور سبکسازی ساختمان، به جای سفال از یونولیت استفاده میگردد.
در گذشته برای ساختمانسازی از سقف طاق ضربی استفاده میشد و بسیار رایج بوده است. بیشتر ساختمانهای قدیمی با این نوع سقفهای طاق ضربی ساخته میشدهاند. اما پس از بررسیهای لازم مهندسان از زلزلههای مخرب به این نتیجه رسیدهاند که سقف طاق ضربی در هنگام زلزله فاقد عملکرد و ایمنی مناسب است.
اجزای تشکیلدهنده سقف تیرچه بلوک
حال که دریافتیم سقف تیرچه بلوک چیست ، بهتر است با اجزای تشکیلدهنده نیز آشنا شویم:
- سیستم خرپایی (آرماتور فشاری، کششی، عرضی)
- پاشنه سفالی یا بتنی
- آرماتورهای افت و حرارت و آرماتور منفی
- کلاف میانی یا ژوئن
- بتن پوششی
ناگفته نماند تیرچه به دو صورت کرومیت و بتنی در بازار موجود است. تیرچه کرومیت در واقع نوع بدون پاشنه بوده و فلزی است.
کاربرد سقف تیرچه بلوک چیست ؟
از سقف تیرچه بلوک در ساختوسازهای مختلفی اعم از ساختمانهای اسکلت فلزی و بتنی مسکونی و اداری استفاده میشود.
کاربرد سقف تیرچه بلوک در ساختمان اسکلت فلزی
به منظور عملکرد صحیح سقف تیرچه بلوک در ساختمان اسکلت فلزی، لازم است میلگردهای کششی در زیر تیرچه به پلهای فلزی جوش داده شود. در صورت استفاده از بلوکهای پلی استایرن، لازم است از نوع نسوز یا کندسوز استفاده شود.
به منظور بهبود عملکرد سقف تیرچه بلوک در ساختمانهای اسکلت فلزی، بهتر است از تیرهای لانه زنبوری استفاده شود.
کاربرد سقف تیرچه بلوک در ساختمان بتنی
از دیگر کاربردهای سقف تیرچه بلوک، استفاده در ساختمانهای بتنی است. در این نوع ساختمان ممکن است ارتفاع سقف از پلی که به آن وصل میشود کمتر باشد. این اختلاف ارتفاع با پر کردن بتن در زاویه 45 درجه جبران شده و از یک بتن سبک استفاده میشود.
مزایای استفاده از سقف تیرچه بلوک
- یکی از اصلیترین مزایای سقف تیرچه بلوک ، صرفهجویی در هزینه است.
- بهترین عایق صوتی و حرارتیست.
- در برابر رطوبت و پوسیدگی بسیار مقاوم است.
- از دیگر مزایای سقف تیرچه بلوک ، کمک به سبک شدن بار سقف است.
- به دلیل پیش ساخته بودن، سرعت نصب را بالا میبرد.
- سبب کاهش استفاده از خاک و گچ میشود.
- فرآیند قالب بندی و شمعبندی این سقف راحت بوده و نیازی به نیروی متخصص ندارد.
- استفاده از بلوک و یونولیت، مصرف بتن را کاهش میدهد.
- در برابر باد و زلزله بسیار مقاوم است.
معایب استفاده از سقف تیرچه بلوک
- از جمله معایب سقف تیرچه بلوک ، خروج مواد سمی از یونولیت در هنگام آتشسوزی است.
- امکان شکستن پاشنه در این سقف وجود دارد.
- از دهانه هشت متر بیشتر، قابل استفاده نیست.
- ممکن است با گذر زمان، گچ ترک بردارد.
- باریک شدن مقطع تیرچهها، سبب کاهش مقاومت سقف در برابر زلزله میشود.
- از آنجایی که تیرچه در کارگاه ساخته میشود، ممکن است نظارت کیفی کافی روی آن انجام نگردد.
- در سقف قوسی و مثلثی شکل دارای محدودیت در اجراست.
- ممکن است بلوکهای سیمانی در زمان زلزله شدید خرد شود. در نتیجه منجر به فروریختگی شود.
- در آخر در میان معایب سقف تیرچه بلوک، باید گفته شود این سقف در برابر سقف دال بتنی و کامپوزیت صلبیت کمتری دارد.
سقف تیرچه بلوک بهتر است یا یونولیت؟
ویژگیها / نوع سقف | تیرچهبلوک سفالی | تیرچهبلوک یونولیت (پلیاستایرن) |
🔹 وزن سقف | نسبتاً سنگین | سبکتر (تا 150 کیلوگرم در متر مربع کمتر) |
🔹 عایق حرارتی و صوتی | متوسط | بسیار خوب بهخاطر خاصیت یونولیت |
🔹 سرعت اجرا | کندتر (سنگین و شکننده است) | سریعتر (سبک و قابل برش آسان) |
🔹 قیمت بلوک | ارزانتر | گرانتر (اما جبران در هزینه نیروی انسانی دارد) |
🔹 مقاومت در برابر آتش | خوب (مقاوم در برابر شعله مستقیم) | ضعیفتر، باید نوع نسوز یا کندسوز استفاده شود |
🔹 هدررفت و پرت مصالح | بیشتر (در حملونقل یا اجرا میشکند) | کمتر (حملونقل آسانتر) |
🔹 حمل و جابهجایی در کارگاه | سختتر | خیلی راحتتر |
🔹 لزوم اجرای سقف کاذب | معمولاً نیاز دارد | ممکن است در برخی موارد نیاز نداشته باشد |
اجرای سقف تیرچه بلوک در ساختمان بنایی
اجرای سقف تیرچه بلوک در ساختمان بنایی یکی از رایجترین روشهای اجرای سقف برای طبقات ساختمانهای با اسکلت بنایی (دیوار باربر) است. این روش به دلیل وزن نسبتاً کم، اجرای آسان، و صرفهجویی اقتصادی بسیار پرکاربرد است.
سقف تیرچه بلوک اسکلت فلزی
اجرای سقف تیرچه بلوک روی اسکلت فلزی یکی از رایجترین روشها در ساختمانسازی ایران است. این روش به دلیل وزن نسبتاً سبک، اجرای ساده و اقتصادی، و هماهنگی با اسکلت فلزی کاربرد زیادی دارد.
✅ اجزای اصلی سقف
جزء | وظیفه |
تیرچه بتنی یا پیشتنیده | عضو باربر سقف، انتقال بار به تیرهای اصلی |
بلوک پرکننده (سفال یا سیمانی) | پرکنندهی غیر باربر بین تیرچهها |
تیرهای فرعی فلزی (IPE یا دوبل) | تکیهگاه برای تیرچهها، انتقال بار به ستونها |
کلاف میانی و میلگرد حرارتی | افزایش یکپارچگی و مقاومت سقف |
بتن پوششی روی سقف | ایجاد دال بتنی یکپارچه برای تحمل بارهای زنده و مرده |
مراحل اجرای سقف تیرچه بلوک روی اسکلت فلزی
نصب تیرهای فرعی (تیرکهای فرعی)
- تیرهای IPE یا تیرآهن دوبل با فاصلهی مناسب (معمولاً 1 تا 1.5 متر) به تیر اصلی جوش یا پیچ میشوند.
- تیرچهها روی این تیرها قرار میگیرند، بنابراین باید کاملاً تراز و در راستای نقشه اجرا شوند.
چیدمان تیرچهها
- تیرچهها در دهانههای آزاد بین تیرهای فرعی قرار میگیرند.
- معمولاً هر تیرچه باید حداقل 5 سانتیمتر بر روی بال تیر فلزی قرار گیرد و با سیم مفتول یا جوش سرد (در صورت نیاز) مهار شود.
چیدن بلوکها
- بلوکهای سفالی یا سیمانی بین تیرچهها قرار داده میشوند. این بلوکها نقشی در باربری ندارند و فقط قالب دائمی هستند.
شمعگذاری و قالببندی زیر سقف
- در دهانههای بلند، از شمع زیر تیرچهها برای جلوگیری از خیز در زمان بتنریزی استفاده میشود.
- شمعها در فاصلههای 1.2 تا 1.5 متری نصب میشوند.
نصب میلگرد حرارتی، کلاف میانی و تقویتی
- میلگردهای حرارتی به صورت عمود بر تیرچهها نصب میشوند (فاصله 25 سانتیمتر).
- کلاف میانی (شناژ عرضی) در دهانههای بزرگ یا طبق نقشه اجرا میشود.
بتنریزی روی سقف
- بتن با عیار 300–350 کیلوگرم سیمان در متر مکعب اجرا میشود.
- ضخامت بتن در روی بلوکها حدود 5 تا 6 سانتیمتر است.
محاسبه آنلاین حجم بتن سقف تیرچه بلوک
برای محاسبه حجم بتن سقف تیرچه بلوک بهصورت آنلاین، ابتدا باید بدانیم چه بخشهایی از سقف نیاز به بتن دارند. در سیستم تیرچهبلوک، بلوکها پرکننده و غیر باربر هستند و بتن فقط در قسمتهای زیر مشخص شده استفاده میشود:
بخشهای دارای بتن در سقف تیرچه بلوک
- بتن در روی تیرچه (پوشش روی بلوکها)
- بتن در جان تیرچه (بین بازوهای میلگردی)
- بتن در کلاف میانی (شناژ عرضی و طولی)
- بتن در نواحی تقویتی یا اطراف بازشو (در صورت وجود)
فرمول تقریبی محاسبه حجم بتن سقف تیرچهبلوک
حجم بتن ≈ (ضخامت بتن روی بلوک × مساحت سقف) + حجم بتن در جان تیرچه + حجم کلاف میانی
محاسبه ساده برای سقف معمولی
برای محاسبه سریع و تقریبی، میتونی از رابطه زیر استفاده کنی:
حجم بتن ≈ 0.08 × مساحت سقف (به متر مربع)
این ضریب 0.08 متر مکعب در هر متر مربع، شامل:
- حدود 5 سانتیمتر بتن پوششی
- حجم جان تیرچهها
- بخشی از کلافهای عرضی
مراحل اجرای سقف تیرچه بلوک در ساختمان بنایی
بررسی نقشه و آمادهسازی دیوار باربر
- کنترل تراز بالای دیوارهای باربر و انتقال دقیق ابعاد دهانهها
- اطمینان از شاقول بودن دیوارها و اجرای شناژ روی دیوار در صورت نیاز
- ایجاد جای مناسب برای تکیهگاه تیرچهها در دیوار (معمولاً حداقل 10 سانتیمتر)
نصب تیرچهها
- تیرچهها (فلزی یا بتنی پیشساخته) در فواصل معین (معمولاً 50 سانتیمتر) روی دیوار باربر قرار میگیرند.
- تیرچهها باید در دو سر خود حداقل 10 تا 15 سانتیمتر داخل دیوار قرار گیرند تا تکیهگاه مطمئنی داشته باشند.
- کنترل تراز طولی و عرضی تیرچهها پیش از ادامه کار بسیار مهم است.
چیدن بلوکهای پرکننده
- بلوکهای سفالی یا سیمانی بین تیرچهها قرار میگیرند.
- در این مرحله نباید وزنی روی بلوکها وارد شود، چون خودشان باربر نیستند.
قالببندی و شمعگذاری
- زیر تیرچهها و در وسط دهانه، تیرچهها باید با شمع (پایه نگهدارنده) مهار شوند تا از خمش حین بتنریزی جلوگیری شود.
- فاصله شمعها معمولاً بین 1.2 تا 1.5 متر است.
نصب میلگردهای حرارتی و تقویتی
- میلگردهای حرارتی در جهت عمود بر تیرچهها با فواصل مشخص (معمولاً 20 تا 25 سانتیمتر) بسته میشوند.
- در نواحی حساس مثل اطراف بازشوها یا نقاط تمرکز تنش، میلگردهای تقویتی هم اضافه میشود.
- اجرای کلاف میانی (شناژ عرضی) در دهانههای بزرگ ضروری است.
بتنریزی سقف
- بتن با عیار مناسب (معمولاً 350 کیلوگرم سیمان در هر متر مکعب) روی تیرچه و در جان تیر و در ناحیه کلافها ریخته میشود.
- ویبره زدن بتن برای حذف هوای اضافی و افزایش یکپارچگی سازه الزامی است.
پس از بتنریزی، سقف به مدت 7 تا 14 روز عملآوری (مرطوب نگهداشتن) میشود.
📊 جدول اجزای مورد استفاده در سقف تیرچه بلوک
جزء | توضیح |
تیرچه | عضو باربر، از نوع پیشتنیده یا خرپایی با بتن یا فولاد |
بلوک | پرکننده غیرباربر، از جنس سفال، سیمان یا پلیاستایرن |
شمع و جک | نگهدارنده تیرچهها در زمان اجرای بتن |
میلگرد حرارتی | جلوگیری از ترکخوردگی در سطح بتن |
⚠️ نکات اجرایی مهم
- اجرای تیرچه بلوک در سازه بنایی باید طبق نقشه مهندسی و تأیید نظام مهندسی باشد.
- اجرای کلافهای افقی و قائم در دیوارهای بنایی الزامی است تا دیوارها بتوانند بار سقف را تحمل کنند.
رعایت دستورالعمل آییننامه 2800 زلزله ایران برای سقف در سازه بنایی ضروری است.
حداکثر فاصله ستون ها در سقف تیرچه بلوک
حداکثر فاصله بین ستونها در سقف تیرچهبلوک، به عوامل مختلفی مانند نوع تیرچه، دهانه باربر، بار وارد بر سقف، و مقررات آییننامهای بستگی دارد. با این حال، برای استفاده ایمن و بهینه از این نوع سقف، محدودیتهایی باید رعایت شود.
حداکثر فاصله مجاز ستونها در سقف تیرچه بلوک
نوع عامل | مقدار پیشنهادی |
حداکثر دهانه آزاد بین دو تیر اصلی (ستون تا ستون) | حدود 4 تا 5.5 متر |
در صورت استفاده از تیرچه بتنی استاندارد (پیشساخته) | حداکثر 5.5 متر با رعایت شمعبندی مناسب |
در صورت نیاز به دهانه بیشتر از 6 متر | استفاده از تیرچه پیشتنیده یا تیرچه فلزی با بتن درجا |
حداکثر دهانه سقف تیرچه بلوک
حداکثر دهانه مجاز سقف تیرچه بلوک (یعنی فاصله آزاد بین دو تکیهگاه مانند تیر یا دیوار باربر)، بستگی به نوع تیرچه، نوع بلوک پرکننده، ضخامت سقف، و شرایط بارگذاری دارد. اما در حالت کلی میتوان حدود مشخصی برای آن در نظر گرفت.
حداکثر دهانه سقف تیرچه بلوک بر اساس نوع تیرچه
نوع تیرچه | حداکثر دهانه مجاز (بدون شمع) | حداکثر دهانه مجاز با شمعگذاری مناسب |
تیرچه بتنی پیشساخته معمولی | 3.5 تا 4.5 متر | تا 5.5 متر |
تیرچه با جان پاشنه تقویتشده | 4.5 متر | تا 6 متر |
تیرچه پیشتنیده | 6 تا 7.5 متر | تا 8 متر با طراحی خاص |
تیرچه فلزی (کرومیت) | تا 7 متر | در موارد خاص حتی بیشتر با طراحی سازهای |
محاسبه آنلاین حجم بتن سقف تیرچه بلوک
برای محاسبه حجم بتن سقف تیرچه بلوک بهصورت آنلاین، ابتدا باید بدانیم چه بخشهایی از سقف نیاز به بتن دارند. در سیستم تیرچهبلوک، بلوکها پرکننده و غیر باربر هستند و بتن فقط در قسمتهای زیر مشخص شده استفاده میشود:
فرمول تقریبی محاسبه حجم بتن سقف تیرچهبلوک
🔢 فرمول کلی:
حجم بتن ≈ (ضخامت بتن روی بلوک × مساحت سقف) + حجم بتن در جان تیرچه + حجم کلاف میانی
محاسبه ساده برای سقف معمولی
برای محاسبه سریع و تقریبی، میتونی از رابطه زیر استفاده کنی:
حجم بتن ≈ 0.08 × مساحت سقف (به متر مربع)
این ضریب 0.08 متر مکعب در هر متر مربع، شامل:
- حدود 5 سانتیمتر بتن پوششی
- حجم جان تیرچهها
- بخشی از کلافهای عرضی
مثال کاربردی
فرض کن سقف شما 80 متر مربع باشد:
حجم بتن ≈ 0.08 × 80 = 6.4 متر مکعب
کلام آخر
سقف تیرچه بلوک در بین تمامی سقفهای مورد استفاده برای ساختمانسازی از نوع پرکاربرد و رایج آن محسوب میشود. مزایای استفاده از آن به خوبی این موضوع را آشکار میکند. به همین دلیل در ساختمانهای متعارف (چند طبقه)، بهترین گزینه ممکن است.
اکثر مردم به دلیل هزینههای کمتر سقف تیرچه بلوک و مزایای زیادی که نسبت به برخی سقفها دارد و همچنین سهولت در نصب و اجرای آن، این نوع سازه را انتخاب میکنند.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.